Chăm sóc sức khỏe

Tôi bị ốm – phải làm gì?

Luôn mang theo thẻ bảo hiểm y tế và thẻ cư trú.

1. Ốm thông thường – Gọi cho bác sĩ đa khoa của bạn và đặt lịch.
2. Buổi tối, cuối tuần, ngày lễ – Đến phòng khám cấp cứu ngoài giờ (APS) ở bệnh viện gần nhất.
3. Nguy hiểm đến tính mạng – Gọi 155 hoặc 112.

Ai làm gì

• Bác sĩ đa khoa (všeobecný lekár) – nơi đầu tiên khi bị bệnh thông thường hoặc khám định kỳ. Khi cần, bác sĩ sẽ chuyển bạn đến chuyên khoa.
• Bác sĩ chuyên khoa – ví dụ phụ khoa, da liễu, mắt, nha khoa, tim mạch. Hãy hỏi trước có cần giấy giới thiệu không và phòng khám có hợp đồng với công ty bảo hiểm của bạn không.
• Cấp cứu ngoài giờ (APS) – bệnh đột ngột cần khám nhanh nhưng không nguy hiểm tính mạng.
• Khoa cấp cứu của bệnh viện (urgentný príjem) – tình trạng nặng, cấp tính cần khám ngay.

Mang gì khi đi khám

• thẻ bảo hiểm y tế và giấy tờ tùy thân,
• danh sách thuốc bạn đang dùng,
• kết quả khám, xét nghiệm trước đây,
• thông tin về dị ứng và bệnh nặng đã có.

Bệnh thông thường thì bắt đầu với bác sĩ đa khoa. Nếu chưa giỏi tiếng Slovakia, hãy chuẩn bị trước phần mô tả bệnh – xem Khi tôi không hiểu bác sĩ.

Bảo hiểm y tế

• Người lao động – có bảo hiểm công. Chủ lao động đăng ký cho bạn và trích tiền bảo hiểm từ lương.
• Người kinh doanh (SZČO) – tự đăng ký và tự đóng tiền tạm ứng.
• Người tự đóng (samoplatiteľ) – nếu không đi làm cũng không kinh doanh nhưng có quyền tham gia bảo hiểm công, bạn tự đóng.
• Bảo hiểm thương mại – cho người không được tham gia bảo hiểm công. Thường bắt buộc khi xin cư trú. Phạm vi chi trả hẹp hơn, hãy đọc kỹ điều kiện.
• Người thân trong gia đình – không tự động được bảo hiểm công. Hãy kiểm tra cho vợ/chồng và con.

Người nước ngoài có được bảo hiểm công không?

Có cư trú ở Slovakia không tự động có nghĩa là bạn có bảo hiểm y tế công. Điều này phụ thuộc vào loại cư trú, việc làm, kinh doanh và có thể cả quy định EU hay hiệp định quốc tế. Hai người Việt có thể có điều kiện khác nhau – đừng chỉ dựa vào kinh nghiệm của người quen.

Không chắc mình có bảo hiểm?

1. Kiểm tra xem bạn có trong hệ thống bảo hiểm y tế công không.
2. Hỏi công ty bảo hiểm của bạn hoặc Cơ quan Giám sát Chăm sóc Y tế (ÚDZS).
3. Nếu có bảo hiểm thương mại, kiểm tra hợp đồng còn hạn không, chi trả gì, ở đâu và có những loại trừ nào.
4. Khi đổi việc hoặc đổi loại cư trú, kiểm tra nghĩa vụ bảo hiểm của bạn có thay đổi không.

Hãy kiểm tra bảo hiểm sớm – khi chuyển đến hoặc đổi chủ – chứ đừng đợi đến lúc cần đi khám.

Các công ty bảo hiểm y tế

Slovakia có ba công ty bảo hiểm y tế công: VšZP, Dôvera và Union. Dịch vụ cơ bản ở cả ba đều giống nhau. Khác nhau ở các ưu đãi thêm (hỗ trợ tiêm phòng, kính mắt, khám định kỳ, ứng dụng, chăm sóc khách hàng). Chúng tôi không giới thiệu công ty cụ thể – hãy tự so sánh trên trang web của họ. Bạn được đổi công ty bảo hiểm mỗi năm một lần, nộp đơn trước ngày 30 tháng 9.

Quyền lợi thêm của công ty bảo hiểm

Ngoài chăm sóc cơ bản, các công ty có thể hỗ trợ tiền chữa răng hoặc vệ sinh răng, tiền thuốc và dụng cụ y tế, khám phòng bệnh, ứng dụng điện thoại hoặc tư vấn bác sĩ từ xa. Ví dụ: VšZP – chương trình Peňaženka zdravia, Dôvera – hỗ trợ tiền thuốc cho gia đình có con nhỏ, Union – tư vấn bác sĩ từ xa. Điều kiện có thể thay đổi – hãy xem trên trang của công ty.

Cách chọn

• Công ty có hợp đồng với bác sĩ của tôi không?
• Quyền lợi nào tôi và gia đình thực sự dùng đến?
• Có ứng dụng dễ dùng, dịch vụ điện tử và hỗ trợ khách hàng tốt không?
• Quyền lợi có giới hạn, thời hạn và điều kiện gì?

Đừng chọn chỉ vì quảng cáo hay một quyền lợi. Trước tiên hãy xem có bác sĩ gần bạn nhận bảo hiểm đó không, sau đó mới so sánh ưu đãi.

Bác sĩ

• Bác sĩ đa khoa (všeobecný lekár) – nơi bạn đến đầu tiên. Bạn phải ký thỏa thuận khám chữa bệnh với bác sĩ. Nếu bị từ chối, hãy nhờ công ty bảo hiểm giúp.
• Bác sĩ nhi (pediater) – cho trẻ em và người dưới 19 tuổi.
• Bác sĩ phụ khoa (gynekológ) – có thể đến mà không cần giấy giới thiệu.
• Bác sĩ chuyên khoa – thường cần giấy giới thiệu của bác sĩ đa khoa.
• Nha sĩ (zubár) – dù có bảo hiểm, một số điều trị vẫn phải trả thêm.
• Cấp cứu (pohotovosť) – ngoài giờ khám. Khi nguy hiểm tính mạng gọi 155 hoặc 112.

Cách tìm phòng khám

1. Xác định bạn cần bác sĩ nào. Nếu không biết, hãy bắt đầu với bác sĩ đa khoa.
2. Tìm kiếm – danh sách bác sĩ có hợp đồng trên trang công ty bảo hiểm, cổng e-VÚC (khu vực khám theo nơi ở) hoặc người quen giới thiệu.
3. Gọi điện hoặc gửi email hỏi phòng khám có nhận bệnh nhân mới không.
4. Trước khi đến, hỏi rõ ngày giờ hẹn, địa chỉ, giấy tờ cần mang, có cần giấy giới thiệu (výmenný lístok) không, có mất phí không và cần mang kết quả gì.

Câu nói khi gọi điện

• „Dobrý deň, prijímate nových pacientov?“ – Xin chào, phòng khám có nhận bệnh nhân mới không?
• „Máte zmluvu s mojou zdravotnou poisťovňou?“ – Phòng khám có hợp đồng với công ty bảo hiểm của tôi không?
• „Potrebujem odporúčanie od všeobecného lekára?“ – Tôi có cần giấy giới thiệu của bác sĩ đa khoa không?
• „Hovorí niekto v ambulancii po anglicky alebo vietnamsky?“ – Ở đây có ai nói tiếng Anh hoặc tiếng Việt không?

Gọi điện bằng tiếng Slovakia khó? Hãy gửi email hoặc nhờ người tin cậy. Nếu bị các phòng khám từ chối, công ty bảo hiểm hoặc chính quyền vùng (samosprávny kraj) sẽ giúp bạn.

Nhà thuốc

• Đơn thuốc điện tử (eRecept) – bác sĩ gửi đơn qua hệ thống. Ở nhà thuốc chỉ cần đưa thẻ bảo hiểm.
• Tiền trả thêm (doplatok) – nhiều thuốc theo đơn bạn phải trả thêm một phần.
• Thuốc không cần đơn – thuốc giảm đau, hạ sốt, cảm cúm mua trực tiếp ở nhà thuốc. Dược sĩ sẽ tư vấn.
• Nhà thuốc trực mở cửa cả ban đêm và cuối tuần.

Cách lấy thuốc theo đơn điện tử (eRecept)

1. Đến nhà thuốc – thường không cần đơn giấy.
2. Xuất trình giấy tờ – căn cước, eID hoặc thẻ bảo hiểm y tế. Nếu có loại giấy tờ khác, hãy hỏi trước nhà thuốc.
3. Nói tên thuốc, hoặc nói là bác sĩ đã kê đơn – dược sĩ sẽ tra đơn.
4. Hỏi số tiền phải trả thêm và có loại rẻ hơn không.

Hết thuốc? Đơn thuốc dùng nhiều lần

• Nhà thuốc không có sẵn – thường có thể đặt hàng. Nếu không thể, hãy liên hệ bác sĩ đã kê đơn.
• Đơn điện tử dùng nhiều lần (opakovaný eRecept) – khi điều trị lâu dài, bác sĩ có thể kê đơn để bạn lấy thuốc nhiều lần mà không phải đi khám lại.

Câu nói ở nhà thuốc

• „Dobrý deň, mám predpísaný elektronický recept.“ – Xin chào, tôi có đơn thuốc điện tử.
• „Koľko budem za liek doplácať?“ – Tôi phải trả thêm bao nhiêu?
• „Máte tento liek skladom? Viete mi ho objednať?“ – Có sẵn thuốc này không? Có đặt được không?
• „Ako mám liek užívať?“ – Tôi phải uống thuốc thế nào?

Không tự ý đổi thuốc hay liều. Nếu chưa rõ uống bao nhiêu, khi nào, trước hay sau ăn – hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, đừng tự đoán liều.

Khi tôi không hiểu bác sĩ

• Hãy đi cùng người nói được tiếng Slovakia hoặc dùng ứng dụng dịch trên điện thoại.
• Bạn có quyền được biết về tình trạng sức khỏe và cách điều trị. Hãy nói rằng bạn không hiểu và xin giải thích lại.
• Đừng ký bất cứ thứ gì (ví dụ giấy đồng ý điều trị) khi chưa hiểu.
• Chuẩn bị sẵn câu nói – xem mẫu câu khi đi khám.

Ghi lại trước khi đi khám

• bạn đau hoặc khó chịu ở đâu và từ khi nào,
• bao lâu bị một lần, điều gì làm nặng thêm hay đỡ hơn,
• bạn đang dùng thuốc gì,
• dị ứng và các bệnh khác.

Điều gì không nói được bằng tiếng Slovakia, hãy viết bằng tiếng Việt và chuẩn bị bản dịch từ trước.

Câu nói hữu ích

• „Prepáčte, nerozumiem. Môžete mi to vysvetliť jednoduchšie?“ – Xin lỗi, tôi không hiểu. Bác sĩ có thể giải thích đơn giản hơn không?
• „Môžete, prosím, hovoriť pomalšie?“ – Xin nói chậm hơn được không?
• „Čo presne mám urobiť po vyšetrení?“ – Sau khi khám tôi phải làm gì?
• „Kedy mám prísť na kontrolu?“ – Khi nào tôi phải tái khám?
• „Čo mám robiť, ak sa môj stav zhorší?“ – Nếu bệnh nặng hơn tôi phải làm gì?

Hãy nhắc lại bằng lời của bạn những gì bạn đã hiểu – bác sĩ hoặc y tá sẽ xác nhận bạn hiểu đúng chưa. Bạn có thể hỏi lại nhiều lần.

Trước khi ra về, hãy biết rõ

• bước tiếp theo là gì, có cần khám thêm không,
• uống thuốc thế nào,
• khi nào tái khám,
• triệu chứng nào thì phải đi cấp cứu ngay.

Không phải phòng khám nào cũng có phiên dịch – hãy hỏi trước. Với chuyện tế nhị, hãy nghĩ đến sự riêng tư, và không nên để con nhỏ làm phiên dịch chính cho bố mẹ.

Câu hỏi thường gặp