Gia đình và hỗ trợ xã hội

Đưa gia đình sang

Bạn đã có cư trú tại Slovakia và muốn vợ/chồng hoặc con sang ở cùng? Trong một số trường hợp, người thân có thể xin cư trú tạm thời theo diện đoàn tụ gia đình (prechodný pobyt na účel zlúčenia rodiny). Thủ tục phụ thuộc vào loại cư trú của bạn, ai muốn sang và cần chứng minh quan hệ gia đình nào.

Ai có thể xin

• Vợ hoặc chồng – nếu cả hai đã đủ 18 tuổi.
• Con chưa kết hôn, dưới 18 tuổi – của bạn hoặc của vợ/chồng bạn.
• Con đã trưởng thành nhưng còn phụ thuộc – trong một số điều kiện, nếu vì bệnh tật lâu dài không tự chăm sóc được bản thân.
• Cha hoặc mẹ – nếu cần con (người có cư trú ở Slovakia) chăm sóc và không có người thân phù hợp hỗ trợ ở quê nhà.

Không phải người thân nào cũng tự động được cấp cư trú nhờ quan hệ gia đình. Điều kiện cụ thể tùy vào hoàn cảnh từng gia đình.

Điều kiện với bạn

Cư trú còn hiệu lực, thu nhập đủ và chỗ ở cho cả gia đình.

Nộp hồ sơ ở đâu

Thông thường hồ sơ được nộp trực tiếp tại cơ quan đại diện của Slovakia ở nước ngoài (với Việt Nam là Đại sứ quán Slovakia). Trong một số trường hợp có thể nộp tại phòng cảnh sát ngoại kiều ở Slovakia – nhưng chỉ khi người xin đang ở Slovakia hợp pháp theo một hình thức được luật công nhận.

Nếu người thân đã ở Slovakia, đừng mặc định là có thể nộp thẳng tại cảnh sát ngoại kiều. Hãy kiểm tra điều kiện trước.

Cần những giấy tờ gì

• hộ chiếu còn hiệu lực,
• giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình – ví dụ giấy đăng ký kết hôn hoặc giấy khai sinh,
• lý lịch tư pháp, nếu được yêu cầu,
• giấy tờ chứng minh có chỗ ở tại Slovakia,
• các giấy tờ khác tùy loại quan hệ gia đình và hoàn cảnh người xin.

Giấy tờ nước ngoài có thể cần hợp pháp hóa lãnh sự (hoặc apostille), và giấy tờ không bằng tiếng Slovakia cần bản dịch công chứng. Xem Giấy tờ.

Hãy kiểm tra danh sách giấy tờ chính xác trước khi nộp. Thiếu giấy tờ bắt buộc, hồ sơ có thể không được nhận.

Mất bao lâu

Theo Trung tâm Thông tin Di cư IOM, hồ sơ thường được giải quyết trong vòng 90 ngày, một số trường hợp đặc biệt nhanh hơn. Nộp hồ sơ không có nghĩa là chắc chắn được duyệt.

Người thân có được đi làm không?

Tùy loại cư trú và hoàn cảnh cụ thể. Một số người có cư trú đoàn tụ gia đình được làm việc mà không cần thêm giấy phép, một số khác bị hạn chế. Hãy kiểm tra trước khi nhận việc.

Hãy chuẩn bị giấy tờ thật sớm. Hợp pháp hóa và dịch thuật giấy tờ nước ngoài có thể kéo dài cả quá trình thêm vài tháng.

Sinh con

Thủ tục khác nhau tùy bé sinh ở Slovakia hay ở nước ngoài và bố mẹ có loại cư trú nào.

Trước khi sinh

• Giấy tờ – chuẩn bị giấy tờ tùy thân và hỏi trước nhà hộ sinh cần những gì.
• Xác nhận cha – nếu bố mẹ chưa kết hôn, có thể làm tuyên bố chung xác nhận cha cho thai nhi tại phòng hộ tịch (matrika) ngay từ trước khi sinh.
• Tên và họ – tìm hiểu trước cách đặt tên và họ cho bé.

Giấy khai sinh

• Sinh tại bệnh viện – bệnh viện báo việc sinh cho phòng hộ tịch. Thông thường bố mẹ không phải tự khai báo.
• Sinh ngoài bệnh viện – làm theo hướng dẫn của phòng hộ tịch nơi sinh.
• Phòng hộ tịch cấp giấy khai sinh Slovakia. Bản gốc đầu tiên miễn phí. Bệnh viện sẽ cho bạn biết cách nhận và thời gian nhận.
• Chi tiết xem tại Slovensko.sk (mục Rodný list).

Tên và họ của bé

• Nếu muốn giữ cách viết tên theo kiểu Việt Nam, hãy hỏi phòng hộ tịch cách ghi đúng.
• Họ của bé gái/phụ nữ có thể được ghi không có đuôi „-ová“ trong một số điều kiện. Hãy đề nghị tại phòng hộ tịch hoặc ngay ở bệnh viện khi thống nhất tên.
• Trước khi ký, kiểm tra kỹ mọi thông tin – thứ tự tên, dấu và chính tả. Sửa sai về sau phải làm thêm thủ tục.

Sau khi sinh

• Bảo hiểm y tế và bác sĩ nhi – đăng ký bé vào một công ty bảo hiểm y tế (hoặc lo bảo hiểm phù hợp khác) và chọn bác sĩ nhi.
• Cư trú cho bé – sinh ở Slovakia không tự động có quyền cư trú. Nộp hồ sơ cư trú cho bé càng sớm càng tốt, thời hạn rất ngắn. Hỏi cảnh sát ngoại kiều hoặc IOM MIC về thủ tục.
• Quốc tịch – trẻ sinh ở Slovakia không tự động có quốc tịch Slovakia nếu cả bố và mẹ đều không phải công dân Slovakia.
• Giấy tờ Việt Nam – đăng ký khai sinh tại Đại sứ quán Việt Nam và làm hộ chiếu cho bé.
• Hỗ trợ tài chính – kiểm tra xem bạn có được nhận trợ cấp khi sinh, trợ cấp nuôi con, trợ cấp cho cha mẹ hay trợ cấp thai sản không. Xem Trợ cấp xã hội.

Trợ cấp xã hội

Là người nước ngoài không có nghĩa là tự động được hưởng trợ cấp. Mỗi khoản có điều kiện riêng – loại và thời gian cư trú, bảo hiểm, việc chăm con, thu nhập. Hãy kiểm tra trước khi nộp đơn.

Trợ cấp nuôi con (prídavok na dieťa)

Khoản tiền hằng tháng của nhà nước để nuôi con còn phụ thuộc – nếu đủ điều kiện, tối đa đến khi con 25 tuổi. Với người nước ngoài, thường xét cư trú thường trú hoặc tạm thời tại Slovakia, nhưng cũng có ngoại lệ và quy định của EU. Nộp ở: Phòng Lao động, Xã hội và Gia đình (ÚPSVaR) nơi bạn cư trú.

Trợ cấp cho cha mẹ (rodičovský príspevok)

Khi chăm sóc con nhỏ – thường đến 3 tuổi, nếu con bị bệnh lâu dài thì đến 6 tuổi. Khoản này khác với trợ cấp thai sản: có trường hợp bạn được nhận trợ cấp cho cha mẹ dù không được nhận thai sản. Nộp ở: ÚPSVaR.

Trợ cấp khi sinh con (príspevok pri narodení dieťaťa)

Khoản trả một lần để lo những thứ cần thiết cho trẻ sơ sinh. Không phải ai sinh con ở Slovakia cũng tự động được nhận – còn xét cư trú và nơi ở của bố mẹ. Nếu bé sinh ở ngoài Slovakia, cần kiểm tra điều kiện riêng. Nộp ở: ÚPSVaR.

Trợ cấp thai sản (materské)

Khoản của bảo hiểm ốm đau do Bảo hiểm xã hội (Sociálna poisťovňa) trả. Người mẹ thường phải có ít nhất 270 ngày đóng bảo hiểm ốm đau trong 2 năm trước khi sinh. Có cư trú hay sinh con ở Slovakia không đảm bảo được nhận – nếu bạn đi làm hoặc kinh doanh, hãy kiểm tra mình có đóng bảo hiểm ốm đau không.

Các hỗ trợ khác

• Trợ cấp khó khăn (dávka v hmotnej núdzi) – khi thu nhập rất thấp.
• Trợ cấp thất nghiệp – do Bảo hiểm xã hội trả, nếu bạn đã đóng bảo hiểm thất nghiệp.
• Hỗ trợ nhà ở – chỉ khi đủ điều kiện.

Cách biết mình được nhận gì

1. Kiểm tra cư trú của bạn – chuẩn bị thông tin về loại và thời hạn cư trú.
2. Kiểm tra bạn có bảo hiểm không – với thai sản, bảo hiểm ốm đau là quyết định; các khoản khác có quy định riêng.
3. Chuẩn bị giấy tờ của bé – ví dụ giấy khai sinh và giấy tờ về việc chăm sóc bé.
4. Liên hệ đúng nơi – trợ cấp nuôi con, trợ cấp cho cha mẹ và trợ cấp khi sinh do ÚPSVaR giải quyết; thai sản do Bảo hiểm xã hội.
5. Kiểm tra mức tiền và điều kiện mới nhất – mức trợ cấp và quy định có thể thay đổi.

Không hiểu mẫu đơn hoặc không biết cần nộp giấy tờ gì? Hãy hỏi trực tiếp tại cơ quan hoặc tại tổ chức hỗ trợ người nước ngoài.

Tìm trợ giúp ở đâu

• Slovensko.sk – thông tin về các thủ tục hành chính.
• ÚPSVaR – trợ cấp và hỗ trợ gia đình.
• Sociálna poisťovňa (Bảo hiểm xã hội) – trợ cấp thai sản và ốm đau.
• Trung tâm Thông tin Di cư IOM (IOM MIC) – cư trú, đoàn tụ gia đình và cuộc sống của người nước ngoài, miễn phí.

Mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau. Thông tin ở đây là thông tin chung, không thay thế việc xem xét từng trường hợp – hãy luôn kiểm tra điều kiện mới nhất trước khi làm thủ tục.